Traktör sabah zor çalışıyor, yük altında tekliyor ya da yokuşta gücü düşüp duruyorsa, akla ilk gelen yerlerden biri mazot otomatiğidir. Usta dilinde “otomatik” diye geçen bu parça küçük ama motorun yakıtsız kalmaması için şart. Bu yazıda mazot otomatiğinin tam olarak ne olduğunu, arızalandığında nasıl belli ettiğini, nasıl kontrol edip değiştireceğini ve traktörüne uyan parçayı nasıl bulacağını anlatıyoruz.
Mazot otomatiği nedir?
Mazot otomatiği, traktör piyasasında yakıt besleme pompasına verilen addır. Bazı yerlerde “mazot pompası”, “besleme pompası” ya da “transfer pompası” diye de geçer. Görevi, mazotu depodan çekip filtreden geçirerek düşük basınçla enjeksiyon pompasına (motorin pompasına) göndermektir.
Burada iki parçayı birbirine karıştırmamak gerekiyor:
- Mazot otomatiği (besleme pompası): Yakıtı depodan alıp enjeksiyon pompasına kadar taşır. Düşük basınçla çalışır.
- Enjeksiyon pompası: Otomatikten gelen mazotu yüksek basınca çıkarıp enjektörlere, oradan silindirlere gönderir. Bambaşka, çok daha karmaşık bir parçadır.
Kısacası otomatik, enjeksiyon pompasının önünde duran “besleyici”dir. O düzgün çalışmazsa enjeksiyon pompası yeterli yakıt alamaz, motor da tekler. Ustaların bir kısmı stop (yakıt kesme) bobinine de gündelik dilde farklı adlar verebilir; bu yüzden parça isminden çok parçanın üzerindeki numaraya güvenmek gerekir. Bu konuya aşağıda geleceğiz.
Mekanik ve elektrikli mazot otomatiği
Traktörlerde iki tip mazot otomatiği görürsün.
Mekanik otomatik
Hareketini motordan, bir kam ya da eksantrik aracılığıyla alır. İçindeki diyafram veya piston gidip geldikçe mazotu emer ve basar. Birçok mekanik otomatikte bir de el kolu (el pompası) bulunur. Filtre değişiminden sonra ya da depo bittiğinde sisteme giren havayı almak için bu kolla elle mazot basılır.
Bazı eski modellerde otomatiğin üzerinde veya yakıt hattında cam bir kap bulunur. Bu kapta mazotun içindeki su ve tortu dibe çöker; içini gözle görebildiğin için kirlenmeyi erken fark edersin. Çatlayan ya da bulanıklaşan kabı ayrı olarak mazot otomatik şişeleri arasında bulabilirsin.
Elektrikli otomatik
Elektrikli mazot otomatiği motordan hareket almaz, traktörün elektrik sistemiyle çalışır. Kontak açıldığında devreye girer ve mazotu enjeksiyon pompasına basar. Daha yeni nesil traktörlerin bir kısmında bu tip kullanılır. Sitede satılan AST marka otomatiklerin bir bölümü elektrikli; ürün adında “elektrikli” ibaresi geçiyor.
Elektrikli otomatikte arıza yalnızca pompadan kaynaklanmayabilir. Sigorta, röle, soket ya da kablo bağlantısında bir sorun da pompanın çalışmamasına yol açar. Bu yüzden pompayı değiştirmeden önce elektrik tarafını kontrol etmek gerekir.
Arıza belirtileri
Mazot otomatiği arızalandığında motor genellikle “yakıtsız kalmış” gibi davranır. Şu belirtilere dikkat et:
- Motor zor çalışıyor ya da uzun marş istiyor,
- Çalıştıktan kısa süre sonra stop ediyor,
- Yük altında, yokuşta veya ağır iş yaparken tekliyor, gücü düşüyor,
- Rölantide dengesiz çalışıyor,
- Hava alma yaptığın hâlde sistem tekrar hava yapıyor,
- Otomatiğin çevresinde mazot sızıntısı ya da ıslaklık var,
- Mekanik tipte el kolu boşa çalışıyor, basarken direnç hissedilmiyor,
- Elektrikli tipte kontak açıldığında pompa hiç devreye girmiyor.
Bu belirtilerin tamamı yalnızca otomatiğe özgü değildir. Tıkalı yakıt filtresi, depo içindeki tortu, ezilmiş ya da çatlamış yakıt hortumu ve gevşek rakorlar da aynı şikâyetlere yol açar. Bu yüzden önce ucuz ve basit olanı kontrol et.
Adım adım kontrol ve değişim
Aşağıdaki sıra genel bir yol haritasıdır. Traktörünün kullanım kılavuzunda farklı bir sıra veya uyarı varsa ona uy.
- Depoya bak. Depoda yeterli mazot var mı, dipte su veya tortu birikmiş mi?
- Filtreleri kontrol et. Yakıt filtresi uzun süredir değişmediyse önce onu değiştir. Cam kap varsa içindeki suyu ve tortuyu boşalt.
- Hortum ve rakorları gözden geçir. Çatlak, ezik hortum ya da gevşek rakor sisteme hava sokar.
- Elektrikliyse elektrik tarafını kontrol et. Sigortayı, soketi ve kabloları gözden geçir. Kontak açıkken pompaya enerji gelip gelmediğini bir ustaya ölçtür.
- Otomatiği değiştir. Motor soğukken çalış. Hortumları sökmeden önce altına bir kap koy; dökülen mazotu hemen sil. Yeni otomatiği takarken conta ve bağlantıları yerine tam oturt, rakorları sıkıca bağla.
- Havayı al. Mekanik tipte el koluyla, filtre üzerindeki hava alma vidası açıkken kabarcıksız mazot gelene kadar bas; sonra vidayı kapat. Elektrikli tipte kontağı açıp pompanın sistemi doldurmasına izin ver.
- Çalıştırıp dene. Motoru çalıştır, rölantide ve yük altında dinle. Bağlantılarda sızıntı olup olmadığına bak.
Yakıt sistemiyle çalışırken sigara içme, açık alevden uzak dur. Emin olmadığın adımda bir ustadan destek almaktan çekinme.
Doğru parçayı OEM numarası ve modelle bul
Mazot otomatikleri dışarıdan birbirine benzer, ama bağlantı yerleri, rakor ölçüleri, montaj delikleri ve elektrikli tiplerde soket yapısı modele göre değişir. “Benziyor, olur” diye alınan otomatik çoğu zaman tutmaz.
Doğru parçayı bulmak için:
- Eski parçanın üzerindeki numarayı oku. Otomatiğin gövdesinde ya da etiketinde bir parça numarası bulunur. Kirliyse silip fotoğrafını çek.
- Ürün sayfasındaki OEM numarasıyla karşılaştır. Her ürün sayfasında OEM numarası, stok kodu ve uyumlu traktör marka/model bilgisi yazıyor. Sipariş vermeden önce eski parçanın numarasını bu OEM numarasıyla mutlaka karşılaştır.
- “Traktörünü seç” özelliğini kullan. Traktörünü seçtiğinde ona uyan otomatikler işaretlenir.
- Numara okunmuyorsa bize sor. Traktörünün marka, model ve mümkünse yılıyla eski parçanın fotoğrafını +90 541 933 3586 numarasına WhatsApp’tan gönder, birlikte bakalım.
Tüm seçenekleri mazot otomatikleri sayfasında, otomatik ve çevre parçalarını birlikte de mazot otomatikleri ve ilgili parçalar kategorisinde bulabilirsin. Örneğin Same 50 kullanıyorsan AST 7244 mazot otomatiği sayfasındaki model bilgisine göz atabilirsin.
Ödemeyi PayTR üzerinden kartla (taksit imkânıyla) ya da havale/EFT ile yapabilirsin. 1.500 TL ve üzeri siparişte kargo ücretsiz, altında 120 TL. Teslimattan itibaren 14 gün cayma hakkın var.
Sık sorulan sorular
Mazot otomatiği ile enjeksiyon pompası aynı parça mı?
Hayır. Mazot otomatiği yakıt besleme pompasıdır; mazotu depodan alıp düşük basınçla enjeksiyon pompasına gönderir. Enjeksiyon pompası ise bu mazotu yüksek basınca çıkarıp enjektörlere yollar.
Mazot otomatiğinin bozulduğunu nasıl anlarım?
Zor çalışma, çalıştıktan sonra stop etme, yük altında tekleme ve güç kaybı, tekrar tekrar hava yapma ve otomatik çevresinde mazot sızıntısı en sık görülen belirtilerdir. Aynı belirtileri tıkalı filtre ve kaçak yapan hortumlar da verebilir, önce onları kontrol et.
Elektrikli mazot otomatiği çalışmıyorsa hemen değiştirmeli miyim?
Önce sigortayı, soketi ve kabloları kontrol et. Pompaya enerji gelmiyorsa sorun pompada değil elektrik tesisatında olabilir. Enerji geldiği hâlde pompa çalışmıyorsa değişim gerekebilir.
Otomatiği değiştirdikten sonra hava almak gerekir mi?
Genellikle evet. Yakıt hattı açıldığında sisteme hava girer. Mekanik tipte el koluyla, elektrikli tipte kontağı açarak sistemi doldurup havayı al. Kullanım kılavuzundaki sırayı takip et.
Traktörüme uyan mazot otomatiğini nasıl bulurum?
Eski otomatiğin üzerindeki numarayı ürün sayfasındaki OEM numarasıyla karşılaştır ve uyumlu model bilgisine bak. “Traktörünü seç” özelliği de uyan parçaları işaretler. Emin olamazsan +90 541 933 3586 numarasından bize ulaş.